GALERIA

KONTAKT

Suwalski Park Krajobrazowy

Malesowizna 24
16-404 Jeleniewo

tel./87/ 569 18 01
fax /87/ 569 76 36

e-mail: turtulspk@gmail.com
„Doliną Czarnej Hańczy z Suwałk do Suwalskiego Parku Krajobrazowego”

Atrakcje na trasie:

0,0 km Bród Stary – jeszcze w XIX w. Stary, Nowy i Mały Bród stanowiły jedną wieś Bród. Pod koniec wieku XIX wieś liczyła 52 domy i 439 mieszkańców; posiadała szkołę elementarną. W pobliżu wsi znajdują się cmentarzyska kurhanowe z VI–VII w.

1,7 km Potasznia –  nazwa wsi pochodzi od potażu – produktu ubocznego pracy smolarzy i węglarzy, wykorzystywanego jako nawóz oraz przy produkcji mydła i szkła. Na skrzyżowaniu z Osową, przy kamienno-żeliwnym krzyżu z 1910 r., bierze początek zielony łącznikowy szlak rowerowy. We wsi warte uwagi zabudowania z drewna i kamienia. Stwierdzone tu ślady osadnictwa sprzed około 10–7,5 tys. lat p.n.e.

5,6 km Żywa Woda – wieś, zwana kiedyś Starą Wsią, założona przez kamedułów wigierskich w 1685 r. w miejscu byłej osady drwali i popielarzy. W okolicy odkryto jaćwieskie cmentarzysko kurhanowe (III–IV w. n.e.). W czasie drugiej wojny światowej Niemcy poprowadzili z Krzywólki do Żywej Wody żelazną kolej wąskotorową, używaną do transportu kruszca z okolicznych głazowisk. Pierwotnie okupant planował połączenie z Suwałk, przez Bachanowo do Żytkiejm (Prus Wschodnich).  Kolejka pracował do końca lat 60. Dzisiaj widoczne są jedynie pozostałości po nasypach kolejowych.

Nieopodal Góra Krzemieniucha (289 m n.p.m.) – drugie co do wysokości wzniesienie na Suwalszczyźnie. Na jednym z dwóch szczytów znajduje się biała kapliczka zbudowana przez mieszkańców wsi w 1950 r.

8,4 km Okrągłe – w XVI w. na terenie Puszczy Perstuńskiej istniała osada o nazwie Krugłe; w 1770 r. kameduli wigierscy założyli tu wieś. Na terenie wsi znajduje się pięknie wykształcony oz (twór polodowcowy; długość 1250 m).

9,0 km Podwysokie Jeleniewskie – wieś założona w XVIII w., należała do dóbr kamedulskich. Odkryto tu cmentarzysko jaćwieskie z VI–VII w. We wsi znajduje się interesujący drewniany dom kryty strzechą (nr 1). Okolica bogata w  głazowiska usytuowane na zboczach i dnie doliny Czarnej Hańczy.

10,1 km Rutka – osada założona przez rudników w 1782 r.  We wsi cmentarz z okresu pierwszej wojny światowej z grobami ponad dwóch tys. żołnierzy niemieckich i rosyjskich; pozostałości po cmentarzu ewangelickim z XIX w. oraz rezerwat przyrody „Rutka” (49 ha), ustanowiony dla ochrony rozległego głazowiska powierzchniowego, jeziora Linówek oraz moren spiętrzenia, tworzących tzw. amfiteatr wodziłkowski.

12,7 km Malesowizna – założona w 1770 r.; we wsi siedziba SPK (przysiółek Turtul), przy której mieści się baza edukacyjno-noclegowa, izba regionalna, punkt informacji turystycznej ze sprzedażą wydawnictw oraz wypożyczalnia sprzętu turystycznego. W pobliżu ruiny młyna wodnego z lat 30. XX w.; pierwszy młyn stał tu już w XVII w. Za mostem punkt widokowy na dolinę Czarnej Hańczy.